Το μάτι της δικαιοσύνης, μια κριτική στην ΑΥΓΗ

Μικρές ανατροπές
Γιάννης Χαιρετάκης, Το μάτι της δικαιοσύνης, εκδόσεις Τόπος, σελ. 168.

του Νίκου Κουνενή

Η συλλογή διηγημάτων του πρωτοεμφανιζόμενου Γιάννη Χαιρετάκη (γενν. 1977, με σπουδές Ιστορίας και Αρχαιολογίας), περιλαμβάνει τέσσερις θεματικές ενότητες: "Η σάρκα", "Η τραχύτητα της ζωής", "Ασήμαντες λεπτομέρειες", "Βιασμός". Το ύφος, η γλώσσα και το στήσιμο της πλοκής έχουν χαρακτηριστικές διαφορές ανά ενότητα: τα δεξιοτεχνικά ανατρεπτικά παιχνίδια κυριαρχούν στην πρώτη και την τελευταία, μια εμφανώς παραδοσιακότερη γλώσσα και ανέλιξη της πλοκής στις δύο ενδιάμεσες. Στο σύνολό της, η συλλογή αποκαλύπτει ένα αξιόλογο πεζογραφικό ταλέντο, ικανό να κινηθεί με άνεση σε ένα μεγάλο εύρος τεχνικών και στοχεύσεων. Μεταξύ των ατού της συλλογής ας σημειωθούν η αφηγηματική πυκνότητα, το μελετημένο στήσιμο των χαρακτήρων και - σε ορισμένες από τις ιστορίες - μια ιδιότυπη εικονοποιία.



Τα διηγήματα που αποτελούν την πρώτη ενότητα του βιβλίου είναι κατά τη γνώμη μου τα αρτιότερα και πλέον ενδιαφέροντα της συλλογής και συχνά θυμίζουν την μπρεχτική τεχνική του "παραξενίσματος". Ξεκινώντας από κάποιες μικρές και εκ πρώτης όψης ασήμαντες ιστορίες της καθημερινής ζωής, αφήνουν να αναδυθεί αιφνιδιαστικά η λεπτομέρεια που θα τις απογειώσει, λειτουργώντας κάποτε σαν παράθυρο και άλλοτε σαν μεγεθυντικός φακός και αποκαλύπτοντας με αυτόν τον τρόπο κάποιες ευρύτερες, πυκνότερες, και πλέον ουισώδεις όψεις της πραγματικότητας. Παρόμοιες - αν και σε βαθμό λιγότερο αιφνιδιαστικές - τεχνικές ακολουθεί επιτυχώς ο συγγραφέας στην τελευταία και εκτενέστερη ιστορία της συλλογής, το αστυνομικό διήγημα "Βιασμός", που αποτελεί από μόνο του και την τέταρτη ενότητα του βιβλίου.



Τα διηγήματα της δεύτερης και και της τρίτης ενότητας είναι μεν σχετικά ισοβαρή με τα προηγούμενα από άποψη της λογοτεχνικής αξίας, ταυτόχρονα όμως είναι και σαφώς συμβατικότερα στη μορφή και το περιεχόμενό τους, πράγμα που τα καθιστά λιγότερο ενδιαφέροντα και ελκυστικά. Η χαρακτηριστική ποικιλία γραφής που παρουσιάζει το βιβλίο, εκτός από το προαναφερθέν εύρος της πεζογραφικής ικανότητας του συγγραφέα, αποκαλύπτει και μια κάποια αμηχανία, σχετιζόμενη με τη διλημματική, προς το παρόν, στάση του απέναντι στις διάφορες αφηγηματικές κατηγοριοποιήσεις. Στις περισσότερο παραβατικές πεζογραφικές του απόπειρες, αυτές που απαιτούν και την μεγαλύτερη πειραματική τόλμη, ο Χαιρετάκης "λύνεται" και τα πάει σαφώς καλύτερα. Σε αυτές, νομίζω, θα πρέπει να εστιάσει στο εξής και την προσπάθεια εξέλιξής του ως συγγραφέα.



Σε κάθε περίπτωση, και παρά το γεγονός ότι πρόκειται για πρωτόλειο, ο τόμος αποκαλύπτει μια ήδη ώριμη συγγραφική ικανότητα που μπορεί και πρέπει να εξελιχθεί.

Η κυριακάτικη Αυγή, 21 Σεπτεμβρίου 2008